روغن موتور: روانکاری به عنوان علم تسهیل حرکت نسبی سطوح در تماس با یکدیگر تعریف شده است. روانکار ماده ای جامد، نیمه جامد، مایع و یا گاز است که برای کاهش اصطکاک بین دو سطح در بین آن ها قرار می گیرد. روانکارها را در یک نگاه کلی می توان به دو دسته روانکارهای خودرو و روانکارهای صنعتی تقسیم کرد:
روانکارهای صنعتی به سه دسته عمده روغن های صنعتی، گریس ها و روانکارهای ویژه تقسیم می شوند.
انتخاب روغن موتور مناسب
روغن موتور
روغن موتور از دو جزء تشکیل شده است:
1- روغن پایه
2– ادتیو یا افزودنی
روغن پایه موجب می شود که روغن موتور، روانکاری قسمت های متحرک را انجام دهد تا اصطکاک کاهش یابد. ولی از آنجاییکه روغن به تنهایی برای حفاظت موتور کافی نمی باشد. بنابراین از مواد دیگری به منظور جلوگیری از خراب شدن روغن پایه تحت شرایط دمایی موتور و هم چنین حفاظت بیشتر موتور استفاده می نمایند.
مواد افزودنی روغن موتور
- ادتیوهای پاک کننده: برای پاکیزه نگهداشتن موتور استفاده می شود. چون آلودگی های مختلف را در حالت معلق نگه می دارد و مانع از نشستن آن ها بر روی قطعات موتور می شود.
- بازدارنده های خوردگی و زنگزدگی: موتور را از آب و اسیدهای تشکیل شده محافظت می نماید.
- آنتی اکسیدان ها: از اکسیداسیون روغن و درنهایت تشکیل لجن جلوگیری می نماید.
- مواد ضد سایش: یک فیلم روی سطح فلز تشکیل می دهند تا از برخورد فلز – فلز جلوگیری نمایند.
- اصلاح کننده های ویسکوزیته و کاهشدهنده انتظار ریزش: به جریان روغن موتور کمک می کند.
روغن های موتوری از لحاظ گرانروی به دو گروه دسته بندی می شوند:
مقاومتی که یک روغن نسبت به جاری شدن به علت اصطکاک داخلی مولکول های آن از خود نشان می دهد، گرانروی (ویسکوزیته) نامیده می شود.
- روغن مونو گرید: روغنی است که توانایی کار کردن در دمای بالا یا پایین را دارد.
- روغن مالتی گرید: این روغن ها که به چهار فصل معروف می باشند. توانایی کارکرد در دمای بالا و پایین را توامان دارا هستند.
روغن های تک درجه ای مانند 20 ، 30 ، 40 ،در موتورهای جدید منسوخ شده است. و روغن های مالتی گرید، امروزه کاربردی غالب دارند. روغن های چند درجه ای که با حرفW )نشانه زمستان(و دو عدد واقع در چپ و راست مشخص می شوند، مانند 42 W 52 ، 15 W 22 از لحاظ کاری مناسب تمام فصول هستند. عدد سمت چپ W ، معیاری از گرانروی روغن در دمای پایین و عدد سمت راست، گرانروی در درجه حرارت بالا را نشان می دهند.
گرانروی روغن معمولاً در دمای40 و 100 درجه سانتی گراد اندازه گیری می شود. در طبقه بندی انجمن نفت آمریکاAPI برای نشان دادن سطح کیفیت روغن موتور از یک نشان دو حرفی استفاده می شود. حرف اول نشاندهنده نوع موتور است، یعنی خودروهای بنزینی در گروه S و خودروهای دیزلی در گروه C ) خودرو های تجاری(طبقه بندی می شوند.حرف دوم در هر دسته ارائه دهنده کارایی آن طبقه است، به عبارت دیگر سطح کیفیت روغن با بالا رفتن حروف الفبا افزایش می یابد. به این مفهوم که حرف A پایین ترین سطح کارآیی را نشان می دهد و با بالا رفتن حروف، سطح کارآیی نیز افزایش خواهد یافت.
دو عامل مهم برای شناسائی و انتخاب روغن موتور وجود دارد:-سطح کیفیت یا استاندارد روغن ، مثل : API SG / CD
-درجه گرانروی روغن، مثل: SAE 20 W 50
این دو عامل زبان مشترک بین سازندگان خودرو ، تولیدکنندگان روغن و مواد افزودنی و مصرف کنندگان است.
-سازنده خودرو، روغن مناسب رابه کمک علائم مربوط به دو عامل فوق در دفترچه راهنمای خودرو معرفی می کنند.
-تولیدکنندگان روغن علائم مذکور را روی ظروف روغن می نویسند.
-مصرف کننده به کمک دفترچه راهنما و نوشته های روی ظرف، روغن مناسب را شناسائی، انتخاب و مصرف می کند.
سطح کیفیت Performance Level
سطح کیفیت یا سطح کارآئی نشاندهنده چگونگی استاندارد روغن است. در واقع سطح کیفیت هر روغن موتور (که با علائم خاصی معرفی میشود) معین میکند که آن روغن برای چه موتوری و چه خودروئی( چه مدلی و با چه سوختی و … ) مناسب است.
مثال: API SJ
سطوح کیفیت API برای روغن موتورهای بنزینی
منبع: ویدفکتور